Principeverzoek Windwinning

In het principeverzoek wordt het college van burgemeester en wethouders gevraagd of zij bereid is om mee te werken aan de komst van nieuwe windmolens op het grondgebied van Culemborg. Het college van burgemeester en wethouders kiest ervoor om eerst hierover met de raad in gesprek te gaan, voordat zij het principeverzoek in behandeling neemt.

In de raadsvergadering van 27 oktober 2025 besloot de gemeenteraad om het principeverzoek van Windenergie Culemborg voor een tweede windmolenpark in behandeling te nemen. De initiatiefnemer krijgt nu de ruimte om verder te onderzoeken of en hoe een nieuw windpark op een verantwoorde manier kan worden gerealiseerd.

Onderzoeksfase

Nu begint het onderzoek naar het windpark. Vanuit de gemeente blijft gelden dat het windpark 

• moet passen in het landschap
• zorgvuldig afgestemd moet worden met de omgeving
• voor zo min mogelijk hinder zorgt

Nieuwe stap: Concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD)

De initiatiefnemer maakt een concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD). Hierin staat welke milieuonderzoeken worden uitgevoerd voor het opstellen van een locatieonderzoek en de opstelalternatieven. Zodra deze concept-NRD klaar is, legt de gemeente deze ter inzage. 

Wat gebeurt er met de NRD?

• De gemeente  beantwoordt deze reacties in een Nota van Beantwoording.
• De NRD + Nota van Beantwoording vormen daarna het vertrekpunt voor de procedure.

De NRD maakt deel uit van de bredere procedure die uit twee fases bestaat:

1. Fase 1 Locatieonderzoek: Onderzoek naar mogelijke locaties voor het windpark in Culemborg valt onder de verantwoordelijkheid van de gemeente. Dit onderzoek moet de voorkeurslocatie van de initiatiefnemer onderbouwen.
2. Fase 2 Opstellingsvarianten: Onderzoek naar verschillende opstellingen, aantallen windmolens, hoogtes en milieueffecten zoals geluid, slagschaduw, ecologie en landschap wordt gedaan door de initiatiefnemer. 

De gemeente voert eigen formele inspraakrondes ten tijde van terinzagelegging NRD, het ontwerpwijziging, omgevingsplan en de ontwerpvergunning.

Nieuwe provinciale beleidsregels

Sinds 6 maart 2026 heeft de provincie Gelderland nieuwe beleidsregels voor windenergie ter inzage. Met onder meer een strengere geluidsnorm van 45 dB Lden. Deze beleidsregels zijn van toepassing op windparken van 15 MW en groter. 

Lees: Persbericht Beleidsregels wind

Rol van de gemeente

De gemeente Culemborg toetst het initiatief aan de normen die op het moment van vergunningverlening gelden. Dat kan dus betekenen dat het windpark moet voldoen aan de strengere geluidsnorm.

De gemeente Culemborg:

• is de beslissende partij voor de MER-procedure(externe link) en de vergunningverlening
• zorgt voor transparante procescommunicatie
• beoordeelt of aan alle wettelijke normen en door de raad gestelde randvoorwaarden wordt voldaan

De gemeente ontwikkelt zelf geen plannen voor het windpark en is geen partij bij het ontwerp hiervan of bij het contracteren van grondeigenaren. Dat is de rol van de initiatiefnemer.

De website van de initiatiefnemer: www.windenergieculemborg.nl(externe link) 

Het geplande windproject in Culemborg is door het nieuw te vormen college controversieel verklaard. Dat betekent dat besluitvorming over dit project voorlopig wordt aangehouden totdat het nieuwe college een standpunt heeft ingenomen.

De initiatiefnemer heeft dit ook op zijn eigen website toegelicht --> Update mei 2026: participatieplan, NRD en MER – Windenergie Culemborg(externe link)

Wat gebeurt er nu?

Zodra het nieuwe college is gevormd wordt de aangeboden NRD verder opgepakt.

Via het principeverzoek wil Windenergie Culemborg aftasten of de gemeente open staat voor het ontwikkelen en realiseren van windmolens in Culemborg. Dit voorkomt aanzienlijke kosten voor de initiatiefnemers, zonder dat er zicht is op medewerking van de gemeente.

Een principeverzoek is een vraag aan de gemeente of zij bereid is om – onder voorwaarden - medewerking te verlenen aan de realisatie van een (in dit geval) ruimtelijke ontwikkeling. 

Om de ontwikkeling mogelijk te maken moet de gemeente het omgevingsplan wijzigen. Dat is een bevoegdheid (een keuze), geen verplichting. De gemeente doet dit alleen als een initiatief bijdraagt aan de doelen van de gemeente. 

Om een windpark te realiseren is veel onderzoek nodig, investering in mensuren en communicatie, er moeten onkosten aan de gemeente worden betaald etc. etc. Alles bij elkaar kost zo’n proces de initiatiefnemers een hoop geld (meer dan 100.000 euro).

Als op voorhand duidelijk is dat de gemeente sowieso niet bereid is om medewerking te verlenen aan een initiatief, dan kunnen die kosten worden bespaard. De reden om een principeverzoek in te dienen is dus om af te tasten of er een kans bestaat om het initiatief te realiseren.

Afhankelijk van het antwoord van de gemeente (vooral welke voorwaarden de gemeente stelt) kan een initiatiefnemer een risicoafweging maken of ze het initiatief wil doorzetten (en dus kosten gaat maken) of niet. Als de gemeente instemt met een principeverzoek mag de initiatiefnemer er op vertrouwen dat als aan alle voorwaarden die de gemeente heeft gesteld wordt voldaan, de gemeente meewerkt aan het mogelijk maken van het initiatief.

Met welke factoren moet rekening worden gehouden wanneer in Culemborg nieuwe grote windmolens worden gerealiseerd? In de windvisie(externe link) zijn de volgende factoren vastgesteld. Een aantal thema’s is gebaseerd op wettelijke normen en andere op beleidsmatige inzichten. 

Ruimtelijke Thema’s

Belemmeringen

Sommige thema’s worden belemmeringen genoemd omdat het samengaan van windturbines en naastgelegen andere functies niet mogelijk is. De functie heeft een bepaalde waarde die de komst van nieuwe windturbine(s) uitsluit. De belangrijkste belemmeringen zijn:

• De aanwezigheid van woningen (geluid en slagschaduw);
• de nabijheid van overige bebouwing ((externe) veiligheid);
• verstoring van laagvliegroutes en –gebieden;
• de nabijheid van vliegvelden, radarstations en beschermingszones;
• de aanwezigheid van ondergrondse gas– en buisleidingen;
• de aanwezigheid van hoogspanningsleidingen;
• afstanden tot spoorlijnen, wegen en rivierdijken. 

Natuur 

De realisatie van windturbines in of nabij natuurgebieden moet zorgvuldig worden afgewogen. De mate waarin effecten op de natuur optreden en of eventuele negatieve effecten kunnen worden gecompenseerd moet worden afgewogen. Op het thema natuur worden in ieder geval de volgende aspecten/gebieden onderscheiden: 

• Gelders natuur Netwerk;
• Gelderse Groene Ontwikkelingszone;
• Weidevogel- en ganzenfoerageergebieden;
• Natura 2000-gebieden. 

Landschap en Cultuurhistorie 

Windmolens zijn vanwege hun omvang zichtbaar en kunnen daardoor de landschappelijke kwaliteit verstoren. De opstelling van meerdere windmolens ten opzichte van elkaar en ten opzichte van elementen in het bestaande landschap kan meer of minder verstorend werken. De volgende thema’s moeten in ieder geval worden afgewogen: 

• Waardevolle open gebieden;
• Nieuwe Hollandse Waterlinie;
• beschermd stads- en dorpsgezicht;
• archeologische vindplaatsen. 

Maatschappelijke effecten 

In de Windvisie Culemborg is een aantal maatschappelijke thema’s benoemd die van belang zijn om bij de ontwikkeling van een nieuw windpark te betrekken. Dit zijn: 

• Gedragscode NWEA;
• burgerparticipatie;
• eerlijk delen van de grondopbrengst in het gebied;
• duurzaamheidsfonds;
• planschade/waardevermindering.

Nee. De Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) is alleen een onderzoeksplan. De gemeente heeft nog geen besluit genomen over de daadwerkelijke realisatie van het windpark.

De coöperatie Vrijstad Windwinning is de initiatiefnemer.

De gemeente is verplicht om principeverzoeken zorgvuldig te behandelen en onderzoekt of een initiatief ruimtelijk en milieutechnisch mogelijk is. Culemborg heeft daarnaast de ambitie om in 2040 energieneutraal te zijn.

Bekijk de Windvisie(externe link)

Via participatiebijeenkomsten van de initiatiefnemer en via de formele zienswijzen van de gemeente. Data worden op deze pagina aangekondigd.

De gemeente Culemborg werkt aan haar ambitie om een energieneutrale gemeente te worden. Initiatieven voor duurzame energie – zoals zon, wind of andere vormen – worden daarom zorgvuldig onderzocht.

Tegelijkertijd waarborgen wij:

• een onafhankelijke beoordeling
• een transparant proces
• een zo goed mogelijke  informatievoorziening aan inwoners

Pas nadat alle onderzoeken zijn afgerond en de resultaten openbaar zijn, neemt de gemeenteraad een besluit.

• Voor inhoudelijke vragen verwijzen we je naar Windenergie Culemborg(externe link).
• Voor algemene vragen over windmolens verwijzen we je naar Helpdesk Wind op Land(externe link).
• Heb je een vraag voor de gemeente? Mail dan naar wind@culemborg.nl.