Netcongestie
Netcongestie betekent letterlijk file op het stroomnet. Dit komt doordat de vraag naar energie – door bijvoorbeeld elektrische auto’s, elektrificering en nieuwe bedrijven – en het beschikbare aanbod van duurzame bronnen zoals zon en wind niet altijd gelijklopen. Daardoor kan er op sommige momenten een tekort ontstaan en op andere juist een overschot aan elektriciteit.
De vraag naar elektriciteit neemt toe doordat we bijvoorbeeld steeds vaker stroom gebruiken in plaats van gas, olie of kolen. Ook gebruiken we op piekmomenten steeds méér energie. Het aanbod van energie neemt toe, doordat we steeds meer energie opwekken met bijvoorbeeld zonnepanelen en windmolens. Het bestaande net is niet berekend op deze toename van vraag en aanbod en zo ontstaat er een file op het net.
Wat zijn de gevolgen?
Een vol elektriciteitsnet kan in de toekomst zorgen voor storingen of stroomuitval. Om dit te voorkomen, werken de beheerder van het hoogspanningsnet TenneT en regionaal netbeheerder Liander aan verbeteringen. Liander gaat de komende tien jaar kabels vervangen en extra transformatorhuisjes plaatsen. Ook moet Liander het onderstation in Culemborg uitbreiden.
Hierdoor lopen de wachttijden voor nieuwe of het verzwaren van huidige aansluitingen op. Dat geldt voor zowel particulieren als bedrijven. Netbeheerder TenneT waarschuwde onlangs dat in delen van Gelderland, Utrecht en Flevoland een aansluitstop kan ontstaan. Een langdurige aansluitstop kan leiden tot vertraging van woningbouw, beperkingen voor ondernemers en minder mogelijkheden voor inwoners om te verduurzamen.
Daarnaast kan het voorkomen dat stroomproducenten soms geen energie terug kunnen leveren omdat er geen capaciteit op het net is. In sommige gevallen kan dit leiden tot spanningsproblemen of afschakeling. Liander stelt alles in het werk om dat te voorkomen.
Wat zijn de oplossingen?
Oplossingen zijn het verlagen van het energieverbruik, het spreiden van energieverbruik - bijvoorbeeld door het vermijden van de piekmomenten - of het bouwen van huizen waarbij de belasting tot in zekere mate stuurbaar is.
Een andere mogelijkheid zijn initiatieven die extra stroom kunnen opwekken én opslaan. Netbeheerder Liander is daarover met partijen in gesprek. Ook voor particulieren kan het opslaan van zelf opgewekte zonne-energie in een thuisbatterij een oplossing zijn.
Wat doet de gemeente?
De gemeente Culemborg neemt maatregelen om de gevolgen van netcongestie te beperken. Sinds 2025 werkt Culemborg aan verschillende maatregelen om het elektriciteitsnet slimmer te gebruiken en overbelasting te voorkomen. Zo selecteerde Liander het Stationskwartier als pilotlocatie voor het Buurtbudget. Dit geeft meer zekerheid voor de bouw van woningen.
Daarnaast brengt de gemeente in kaart welke woningbouwprojecten ze versneld kan aanmelden bij de netbeheerder. Voor ondernemers wordt gewerkt aan een energyhub op bedrijventerrein Pavijen, waar energie lokaal kan worden gedeeld en opgeslagen.
Ook zet de gemeente samen met lokale partners in op energiebesparing, lokale opwek en slimme buurtoplossingen. Verder neemt Culemborg deel aan het landelijke Joule4Joule-programma, waarin ze onderzoeken hoe wijken het elektriciteitsnet juist kunnen ontlasten.
Toekomst
Omdat uitbreiding van het landelijke elektriciteitsnet pas na 2035 wordt verwacht, blijft schaarste voorlopig een realiteit. Door nu te investeren in slimme oplossingen wil de gemeente voorkomen dat ontwikkelingen stilvallen en blijft Culemborg een fijne plek om te wonen en te werken.